Evin ve Beş Çekmeceli Ceviz Sandık: Kış Sarayının Klasik Masalı
Bir varmış bir yokmuş, dağların arasında Kış Sarayı denilen küçük bir ülke varmış. Sarayın bahçıvanı olan dokuz yaşındaki Evin, her sonbahar köylerden gelen tohum keselerini beş çekmeceli eski ceviz sandığa yerleştirirmiş. Sandığın pirinç kulpları yalnızca arpa, mercimek, kabak, elma ve şifalı adaçayı tohumu doğru çekmeceye konunca parıldarmış. Bir yıl kar beklenenden erken yağmış; yollar kapanmış, ambarların kapısında endişeli bir kalabalık toplanmış. Başvezir Sancar, sandığı sarayın özel bahçesine götürüp bütün tohumları kilitlemek istemiş.
Kraliçe, bahar gelene kadar tohumları koruyacak kişiyi seçmek için herkesi büyük salona çağırmış. Sancar, en iri keselerin en güçlü köylere verilmesini önermiş; karşılığında altın ve odun isteyecekmiş. Evin ise küçücük keselerin bile bir ailenin gelecek yılki sofrası olabileceğini söylemiş. Sandığın kapağında silik bir oyma fark etmiş: yan yana duran beş el, ortada filizlenen tek dalı tutuyormuş. Yaşlı kâtip Mürsel, sandığın bir hazine değil, ülkenin ortak emaneti olduğunu anlatmış; fakat çekmecelerin nasıl açılacağını o da bilmiyormuş.
Evin beş köyün temsilcilerini dinlemiş. Yüksek köyde kısa yaz mevsimi için çabuk olgunlaşan arpa, dere köyünde nemli toprağa dayanıklı adaçayı, taş köyünde az su isteyen mercimek gerekiyormuş. Güney yamacı kabak için sıcakmış; rüzgârlı bahçelerdeyse dayanıklı elma fidanları yetişiyormuş. Evin, her keseyi büyüklüğüne göre değil toprağın ihtiyacına göre ayırmış. Çocuklar renkli yün iplerle çekmecelere bağlanan beş yol yapmış, yetişkinler keseleri saymış. Son düğüm atılınca pirinç kulplar sıcacık ışıldamış ve çekmeceler sessizce açılmış.
Sancar gizlice arpa çekmecesinden iki kese alıp saray serasına saklamaya kalkmış. O anda bütün kulplar sönmüş, çekmeceler yeniden kapanmış. Evin onu suçlayan bir bağırış koparmamış; eksilen keseleri sayım tahtasında gösterip herkesin önünde yerine koymasını istemiş. Sancar utana sıkıla keseleri getirmiş. Sonra kendi odun arabasını uzak köylere göndermeyi teklif etmiş. Beş temsilci çekmecelerin başında birlikte durunca sandık tekrar açılmış. Her köy ihtiyacı kadar tohum almış, birer küçük kese de fırtına ya da hastalık ihtimaline karşı ortak ambarda bırakmış.
Kış boyunca saray mutfağı, köyler ve yolcular aynı ölçülü erzak planından yararlanmış. Baharda beş ayrı yamaçta yeşil sürgünler görünmüş; köylüler ilk ürünlerinden sandığa yeni tohumlar geri getirmiş. Kraliçe, Evin'e gümüş bir taç sunmuş, ama Evin bunun yerine her köyden iki çocuğun tohum saklamayı öğreneceği açık bir bahçe okulu istemiş. Sancar da ilk derste keseleri taşımış ve yaptığı yanlışı anlatmış. O günden sonra Kış Sarayı halkı, emaneti korumanın saklamak değil doğru ihtiyaçları dinleyip adilce paylaşmak olduğunu hiç unutmamış.
